کتاب معیشت مومنانه: آشنایی با چهار مفهوم زهد، رفاه، تجمل گرایی و اشرافی گری در کلام رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله العالی)

مشخصات کامل کتاب «معیشت مومنانه»

- عنوان کامل: معیشت مومنانه: آشنایی با چهار مفهوم زهد، رفاه، تجمل‌گرایی و اشرافی‌گری در کلام رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی)

- نویسنده/گردآورنده: بیانات حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای؛ گردآوری ابوالقاسم کریمی

- ناشر: انتشارات انقلاب اسلامی (وابسته به دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای)

- مجموعه: از مجموعه کتاب‌های مرتبط با «حیات طیبه» (در کنار کتاب‌هایی مانند صاعقه گناه، خلوت انس و معیشت پرهیزکارانه)

- تعداد صفحات: 156 صفحه

- قطع: شومیز (جلد نرم)

- سال انتشار: حدود 1398–1399 شمسی (معرفی گسترده در سال 1399)

- شابک (isbn): 978-600-8218-13-5

- نوع کتاب: مجموعه بیانات و سخنرانی‌های گردآوری‌شده با موضوع اخلاقی-اقتصادی (معیشت از دیدگاه اسلامی)

خلاصه کتاب

کتاب «معیشت مومنانه» مجموعه‌ای از بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی است که به تبیین معیشت مومنانه به عنوان یکی از مولفه‌های کلیدی «حیات طیبه» (زندگی پاک و معنوی) می‌پردازد. تمرکز اصلی بر چهار مفهوم بنیادین اسلامی در حوزه اقتصاد و سبک زندگی است: زهد، رفاه، تجمل‌گرایی و اشرافی‌گری.

کتاب با هدف روشن کردن مرزهای این مفاهیم از دیدگاه قرآن و اهل بیت (ع)، خواننده را به سوی معیشتی هدایت می‌کند که در آن:

• زهد به معنای پرهیز از اسارت دنیا و دل‌بستگی به مادیات است، نه ترک دنیا.

• رفاه مشروع و حلال، نعمتی الهی است که باید در خدمت رشد معنوی قرار گیرد.

• تجمل‌گرایی و اشرافی‌گری، آفت‌های خطرناکی هستند که منجر به فاصله طبقاتی، فساد و دوری از ارزش‌های انقلابی می‌شوند.

ساختار کتاب عمدتاً حول این چهار مفهوم سازمان‌دهی شده و شامل بیانات معظم‌له در سال‌های مختلف است که با پژوهش و تنظیم، به صورت منسجم ارائه شده. تاکید اصلی بر این است که جامعه اسلامی باید معیشتی داشته باشد که هم عزت‌آفرین باشد، هم عدالت‌محور، و از افراط (ریاضت‌کشی) و تفریط (اشرافی‌گری) دور بماند.

یکی از برش‌های کلیدی:

رهبر انقلاب معیشت مومنانه را در مقابل اشرافی‌گری قرار می‌دهند و تاکید می‌کنند که مسئولان و نخبگان باید سبک زندگی ساده و مردمی داشته باشند تا الگویی برای جامعه باشند.

این کتاب رویکردی تربیتی، اجتماعی و سیاسی دارد و برای کسانی که به دنبال درک سبک زندگی اسلامی در حوزه اقتصاد و معیشت هستند، بسیار مفید و راهگشا است.

توضیح مفاهیم زهد و رفاه از دیدگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی

1. زهد در نگاه اسلام و بیانات رهبر انقلاب

تعریف زهد:

زهد به معنای بی‌اعتنایی به دنیا و دوری از دل‌بستگی به مال و مقام و لذت‌های مادی است؛ اما نه به معنای ترک دنیا و ترک کار و تلاش.

رهبر انقلاب تاکید دارند:

«زهد اسلامی، زهد فعال است، نه زهد منفعل. زهدِ منفعل یعنی بنشینید و کاری نکنید و دنیا را ترک کنید؛ این زهد اسلامی نیست.»

ویژگی‌های زهد واقعی (بر اساس بیانات ایشان):

• دوری از حرام و پرهیز از اسراف و تبذیر

• عدم اسارت به مال و ثروت (یعنی مال در اختیار انسان باشد، نه انسان در اختیار مال)

• همراه با تلاش، کار، تولید و پیشرفت

• ساده‌زیستی بدون فقر و عقب‌ماندگی

• حفظ عزت نفس و شان انسانی

تعریف رفاه:

رفاه به معنای برخورداری از نعمت‌های مادی و آسایش زندگی است؛ یعنی داشتن مسکن مناسب، خوراک سالم، لباس خوب، امکانات رفاهی و امنیت اقتصادی.

حکم شرعی رفاه:

اسلام نه تنها رفاه را مجاز می‌داند، بلکه در بسیاری موارد آن را مطلوب و مستحب می‌شمارد.

رهبر انقلاب بارها تاکید کرده‌اند:

«اسلام طرفدار رفاه است. اسلام طرفدار فقر و تنگدستی نیست.»

شرایط مشروعیت رفاه (مرزهای تعیین‌شده توسط ایشان):

• به دست آمدن از راه حلال

• همراه با عدالت اجتماعی (رفاه نباید به قیمت محرومیت دیگران باشد)

• بدون اسراف و تبذیر

• بدون تبدیل شدن به تجمل‌گرایی و اشرافی‌گری

• بدون ایجاد فاصله طبقاتی غیرمنطقی و تبعیض

نقل قول کلیدی:

«رفاه، نعمت است و اسلام با نعمت مخالف نیست. آنچه اسلام با آن مخالف است، تجمل‌گرایی، اشرافی‌گری و فاصله طبقاتی ظالمانه است.»

«ما معتقدیم که مردم باید رفاه داشته باشند، زندگی‌شان آسان باشد، اما این رفاه نباید به اشرافی‌گری و تجمل و اسراف منجر شود.»

مقایسه مختصر زهد و رفاه در دیدگاه رهبر انقلاب

• ماهیت بی‌اعتنایی قلبی به دنیا، برخورداری از نعمت‌های مادی

• حکم مستحب و توصیه‌شده ، مجاز و در مواردی مطلوب

• هدف آزادی روح از اسارت مال، آسایش و آرامش زندگی

• شرط همراه با تلاش و تولید، حلال بودن، عدالت، عدم اسراف

• خطر اگر به انزوا و ترک کار منجر شود، اگر به تجمل‌گرایی و اشرافی‌گری برسد

• نتیجه تعالی معنوی + پیشرفت مادی، زندگی راحت + حفظ کرامت انسانی

جمع‌بندی دیدگاه رهبر انقلاب:

اسلام نه طرفدار فقر اجباری است و نه طرفدار ثروت اشرافی و تجملی. راه میانه، معیشت مومنانه است:

• رفاه مشروع همراه با زهد قلبی

• تلاش و تولید همراه با ساده‌زیستی

• پیشرفت مادی بدون دل‌بستگی و اسراف

این دو مفهوم در کنار هم، پایه سبک زندگی اسلامی و حیات طیبه را تشکیل می‌دهند.